روشنگری در عصر جدید
نشریه ژان پل سارتر و سیمون دو بووار پس از ۷۴ سال تعطیل شد

ماهنامه «عصر جدید» که ژان پل سارتر و سیمون دوبوار پایه‌گذاری کرده بودند پس از ۷۴ سال فعالیت به کار خود پایان داد. مرگ «کلود لینزمن» آخرین سردبیر عصر جدید، در جولای گذشته، دلیل اصلی انتشارات «گالیمار» برای این تصمیم بود. اما عصر جدید چرا مهم بود، سرچشمه‌های آن کجاست و میراث آن از پس دهه‌ها چیست؟

پایان سردبیر، خاموشی عصر جدید

لینزمن، سردبیر عصر جدید، شاگرد سارتر بود. او همراه دوبوار و استادش از اعضای اصلی جلسات یکشنبه بودند. جلساتی که دوبوار آن را «بالاترین شکل دوستی» می‌خواند و در نهایت به تولد یکی از تاثیرگذارترین نشریات تاریخ معاصر ختم شد. با خاموشی لینزمن، بسیاری از طرفداران اندیشه‌های موسسان «عصر جدید»، بر این باورند که جهان تا امروز جایگزینی مناسبی برای این سه اندیشمند پیدا نکرده است.

اگرچه گفته می‌شود روزنامه‌نگاری مدرن از سال‌های پایانی دهه ۵۰ میلادی در نیویورک پا گرفت اما در اکتبر ۱۹۴۵، عصر جدید با شماره اول خود بیگ بنگی در دنیای سیاست و روزنامه‌نگاری ایجاد کرد که دامنه اثرگذاری آن فقط به فرانسه محدود نبود. تولد «عصر جدید» علاوه بر روزنامه‌نگاری، عادات مطالعه را نیز در میان مخاطبان تغییر داد. خواندن این ماهنامه، تجربه‌ای مانند خواندن رمان بود. عصر جدید، در سال‌های ابتدایی فعالیتش موفق شد مرز میان ژورنالیسم و ادبیات را از میان بردارد و نسل جدیدی از روزنامه‌نگاران تراز اول را به جهان معرفی کند. صدای مستقل برخاسته از تحریریه عصر جدید، در شکل‌گیری این نگاه تاثیر فراوانی داشت.

مانیفست جهانی

مرامنامه عصر جدید مانند مقالات منتشر شده در این ماهنامه به سرعت ترجمه شده و به صورت سراسری در جهان منتشر شد. در بخشی از این متن آمده است: «اصالت هر نویسنده بورژوایی با وسوسه بی‌مسئولیتی شناخته می‌شود. من شخصا فلوبر را مسئول فشار بر پیگیری کمون می‌دانم. چرا که او یک خط هم برای توقف این فشار ننوشت. شاید مردم بگویند که به او ربطی نداشت. آیا دادگاه کالاس (بازرگان اهل تولوز) به ولتر ربط داشت؟ آیا محکومیت دریفوس به زولا ربط داشت؟ در «عصر جدید» نمی‌خواهیم چیزی مربوط به زمانه را از دست بدهیم. ما می‌خواهیم بر جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم اثر بگذاریم.»

شماره اول نشریه عصر جدید

در این متن به نام نشریه نیز اشاره شده و دلیل این نامگذاری، تاثیر از فیلم معروف چارلی چاپلین عنوان شده است. گردانندگان عصر جدید در ادامه می‌نویسند: «این نشریه می‌خواهد بر تنوع نویسندگان و فیلسوفان با استعداد از طیف‌های مختلف سیاسی متکی باشد.

کمونیست‌ها، کاتولیک‌ها، گولیست‌ها و سوسیالیست‌ها از جمله این افراد و جریان‌ها شناخته می‌شوند. ریموند آرونِ فیلسوف، موریس مرلو-پونتی پدیدارشناس مارکسیست، هنری میشل لیریس انسان شناس و حتی پابلو پیکاسو، نقاشی که طراحی لوگوی نشریه را برعهده گرفت در دایره همکاران عصر جدید قرار دارند.»

ماهنامه عصر جدید به زنان، نویسندگان خارجی و مخالفان جریان اصلی، علاقه‌مند بود. در همین راستا در شماره اول مطالبی درباره نویسنده سیاه‌پوست آمریکایی، ریچارد رایت منتشر شد.

نویسنده‌ای که. آثارش خوانندگان فرانسوی را منقلب کرده بود. رایت در رمان‌های خود درباره تبعیض نژادی در آمریکا می‌نوشت. عصر جدید با رعایت اصول مشخص و اعلام شده در شماره‌های بعدی خود سراغ افرادی چون ساموئل بکت رفت.

ضد استعمار، علیه جنگ

بحران‌های هندوچین و شمال آفریقا شاید پیش از ماهنامه عصر جدید، کمتر مورد توجه افکارعمومی در جهان قرار گرفته بود.

این نشریه با شجاعت به انتشار مطالب ضد استعماری پرداخت و بحران‌های موجود را بررسی کرد. در همین چارچوب بود که ژان پل سارتر تحریریه تحت مدیریت خود را به آزمایشگاه ایده‌های تازه و آژانس استعدادیابی تبدیل کرد؛ عصر جدید کم‌کم محفلی برای تربیت اگزیستانسیالیت‌ها شد.

ضدیت با جنگ علاوه بر مخالفت با استعمار از دیگر ویژگی‌های مقالات عصر جدید بود. سارتر در شماره اول، مقاله‌ای با عنوان پایان جنگ منتشر کرد. در بخشی از این مقاله آمده است: «صلح، شروعی تازه است. اما ما در رنج و سختی زندگی می‌کنیم. جنگ همه را برهنه کرده است. خالی از خیال؛ آنها تنها می‌توانند به خود تکیه کنند و شاید این تنها نکته مثبت بیرون آمده از جنگ است.»

این بدبینی بر بسیاری از خوانندگان تاثیر گذاشت. با این حال، صداقت درون این کلمات از سوی مخاطبان درک شد. چنین تعریفی «اقدام فوری» خوانده شد.

چیزی تازه و نو در این ایده وجود داشت؛ تحریک‌کننده و آزادی‌خواهانه. مسئولیت در قبال کارهایی که انجام می‌دهیم و اعمالی که از آنها غافلیم؛ درباره تعهد و عدم تعهد، درباره ما و تنهایی‌مان.

ارتباط فرانسوی

زمان زیادی از تاسیس عصر جدید نگذشته بود که انتشارات گالیمار، ناشر نامدار فرانسوی، هزینه‌های چاپ و انتشار را برعهده گرفت. گالیمار دفتر کوچکی برای این ماهنامه در قلب سنت ژرمن در نظر گرفت. جایی که به سرعت تبدیل به میعادگاهی برای دوستداران سارتر شد. البته دفتر عصر جدید فقط پذیرای همفکران نبود.

سارتر خود را متعهد کرده بود که در روزهای سه‌شنبه و جمعه از ساعت ۵ و نیم عصر تا ۷ و نیم، به گفت‌وگو با کسانی بنشیند که تمایل دارند با او دیدار و گفت‌وگو کنند. این وعده حتی مقابل در دفتر نشریه هم نصب شده بود. در باقی روزهای هفته سارتر از طریق شماره تلفن‌های ثابت دفتر در دسترس بود. سارتر از طریق این برنامه‌ها در دفتر نشریه دموکراسی و مناظره عمومی را تعلیم می‌داد.

محسن حسینی ۶ خرداد ۹۸ گزارش

دیدگاه‌ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *