روایتی از جامعه شناسی که نام ندارد
گزارش نشست نقد و بررسی کتاب جامعه‌شناسی مردم مدار

قفسه: جامعه‌شناسی مردم مدار در یک نگاه ساده، صورتی از جامعه‌شناسی است که سعی دارد با مردم کار کند اما نه مردم گروه اجتماعی خاص، بلکه همه‌ی افراد یک جامعه. نشر نی به تازگی کتابی را با همین عنوان با ترجمه بهرنگ صدیقی و همکارانش منتشر کرده است. این کتاب در سال ۲۰۰۷ و از طرف انجمن جامعه‌شناسی آمریکا منتشر شده است. به همین منظور ۲۸ مهر نشستی برای نقد و بررسی این کتاب در گروه جامعه‌شناسی مردم‌مدار انجمن جامعه‌شناسی ایران با حضور مترجم کتاب و عبدالعلی رضایی منتقد و جامعه‌شناس برگزار شد.

کتاب جامعه شناسی مردم مدار، حاصل یک کار سخت و نفس گیر

«جامعه‌شناسی مردم‌مدار روایتی از جامعه‌شناسی است که نام ندارد، یعنی هنوز به درستی نام‌گذاری نشده است. متولیان و کسانی که خود را به نوعی به این حوزه جامعه‌شناسی متعلق می‌دانند هنوز بر سر نام برای آن به اجماع نرسیده‌اند.» بهرنگ صدیقی مترجم کتاب با اشاره به این موضوع در مورد ترجمه این اثر گفت: «ترجمه نتیجه کار گروهی بوده و تنها حاصل کار من به عنوان مترجم نیست.»

او در ادامه سخنان خود گفت: «مایکل بوراووی در جلسه انتصابش به عنوان ریاست انجمن جامعه‌شناسی آمریکا ایده جامعه‌شناسی مردم‌مدار را منسجم‌تر مطرح کرده که آن سخنرانی بحث برانگیز شد و بعد به مقاله معروف بوراووی در مورد جامعه شناسی مردم مدار تبدیل شد. سپس از ۱۳ جامعه شناس و یک روزنامه‌نگار دعوت شد تا ایده‌ی خود را در مورد مقاله‌ی بوراووی مطرح کنند. و این کتاب ۱۴ جوابیه به مقاله بوراووی است.کتاب چکیده‌ای از جغرافیای نظری جامعه‌شناسی مردم‌مدار است و تمام چالش‌هایی که روایت بوراووی از جامعه‌شناسی مردم‌مدار با آن درگیر بوده به نحوی در آن منعکس شده است.»

behrangSadighi

صدیقی سپس به روایت‌های مختلف از جامعه‌شناسی مردم‌مدار پرداخت و به این نکته اشاره کرد: «جامعه‌شناسی مردم‌مدار را باید بستری تلقی کرد که روایت‌ها و ایده‌های گوناگون و متعدد از آن قابل استخراج است. گره زدن جامعه‌شناسی مردم‌مدار به بوراووی کار خوبی نیست.»

بهرنگ صدیقی عضو اندیشکده رخداد تازه سپس به بیان چکیده‌ای از چالش‌های مطرح در کتاب پرداخت. او پنچ چالش اصلی کتاب را این چنین عنوان کرد: «۱- رابطه جامعه شناسی مردم مدار با صورت های دیگر جامعه شناسی: بوراووی در همان مقاله معروف خود صحبت از چهار صورت جامعه شناسی می‌کند: جامعه‌شناسی حرفه‌ای، جامعه‌شناسی سیاست‌گذار، جامعه‌شناسی انتقادی و جامعه‌شناسی مردم‌مدار، که البته صدیقی معتقد است که خودِ این دسته‌بندی‌ها بحث‌برانگیز و رابطه‌ی آنها با هم مورد مناقشه است. ۲-رابطه جامعه‌شناسی مردم‌مدار با علوم همسایه به ویژه با دو رشته اقتصاد وسیاست. ۳- رابطه جامعه‌شناسی مردم‌مدار با نهاد‌های اجتماعی به ویژه با دولت و بازار ۴- رابطه جامعه‌شناسی مردم‌مدار با آموزش علوم اجتماعی ۵- نسبت جامعه‌شناسی مردم‌مدار خوب و بد که خود این چالش دیگری را به دنبال داشته و با این مسئله روبه‌رو بوده است که مبادا جامعه‌شناسی مردم‌مدار به عوامانه شدن جامعه‌شناسی منجر شود.»

۴۳۵۱۸۵۹۷۴۹۳۵۱۹۵۹۶۳۲

شباهت جامعه شناسی مردم مدار به کار جامعه شناسان کلاسیک

عبدالعلی رضایی جامعه‌شناس و منتقد به طرح مباحثی پیرامون کتاب و جامعه‌شناسی مردم‌مدار پرداخت و گفت: «جامعه‌شناسی مردم‌مدار به کار جامعه‌شناسان کلاسیک شباهت دارد. در آن زمان تقسیم‌بندی‌های امروزی مانند جامعه‌شناس صنعتی و شهری وجود نداشت و بین حوزه‌های مختلف تفکیکی نبود.»

او در ادامه به سه تمایز اصلی جامعه‌شناسی مردم مدار به انواع دیگر جامعه‌شناسی اشاره کرد و گفت: «تمایز اول خود اندیشی است و جامعه‌شناسی مردم‌مدار به کرده‌ی خود فکر می‌کند به این که چرا پیمایش می‌کند و به این که مثلا چرا در مورد خودکشی تحقیق می‌کند. تمایز بعدی مسئله‌ی حرفه‌ای و سازمانی است. به این معنی که آیا جامعه‌شناسی مردم‌مدار ضرورتی می‌بیند که ملاک‌ها و قواعد و معیار‌های آکادمیک را رعایت کند یا خیر. آیا باید آن را زیر پا بگذارد و این که آیا به ضوایط آکادمی پایبند است یا خیر. تمایز سوم و آخر تفکیک جامعه از سرمایه و دولت است او معتقد است که قدرت بقای طبقه پائین در برابر قدرت طبقات بالای جامعه به شدت تضعیف شده است و تشکل‌ها واتحادیه‌ها و صنف‌ها و گروه‌های اجتماعی روز به روز ضعیف‌تر می‌شوند.»

ترجمه کتاب جامعه‌شناسی مردم‌مدار، نمونه‌ای از یک کار خوب و ارزشمند

آذر تشکر جامعه‌شناس درباره کتاب و جامعه‌شناسی مردم‌مدار گفت: «وضعیت ترجمه علوم اجتماعی به ویژه جامعه‌شناسی، در ایران بسیار اسفناک است. بحث در این نیست که تنها یک یا دو کتاب ترحمه بد دارند. بلکه این بد بودن عمومیت دارد. بحث در این است که یک متفکر و یا اندیشه، بد منتقل می‌شود و این باعث پس زدن مخاطبان این رشته می‌شود.»

او در مورد کتاب حاضر توضیح داد: «کار انجام شده در این کتاب بسیار ارزشمند و مثال زدنی است. بسیار خوش‌خوان و کم غلط. لغات برابر نهاد بسیار دقیق و حتی مبدعانه انتخاب شده‌اند. با وجود نویسندگان متعدد و با وجود برخی متن های دشوار، ترجمه‌ی کتاب خوب و یکدست است. ترجمه این کتاب نیز یک کار مردم‌مدارانه و نمونه‌ای از یک کار خوب است که باید ترویج شود.»

نوید عابدین‌پور ۱۱ آبان ۹۴ گزارش

دیدگاه‌ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *