بیروت ۷۵
ناشر: ماهی
سال انتشار: ۱۳۹۵
دسته: رمان
صفحات: ۱۴۴ صفحه
قیمت: -
شابک: -

معرفی کتاب

روایت لبنان در آستانه‌ی جنگ داخلی

۱۵ام فروردین ۱۳۹۷، نوشته‌ای از: نوید

شروع رمان «بیروت ۷۵» همچون فیلم‌های جاده‌ای است که نمونه‌ آن را، در تاریخ سینما بسیار دیده‌ایم. شخصیت‌های داستان برای فرار از موقیعت کنونی، زندگی بهتر و حتی ورای آن؛ برای ایجاد تغییر در زندگی به جاده می‌زنند. شخصیت‌های این رمان نیز برای گریز از موقیعت کنونی و جست‌و‌جوی حیاتی دیگر رهسپار جاده می‌شوند. رمان بیروت ۷۵ با امید برای تغییر آغاز می‌شود ولی کم‌کم این امید رو به تباهی می‌رود و شخصیت‌های داستان به سرنوشتی شوم دچار می شوند. با ورود شخصیت‌ها به بیروت زیست آن‌ها دستخوش تغییراتی می‌شود که زندگی‌شان را نابود می‌کند. در ادامه داستان، گویی بیروت دیگر آن فرشته‌ نجات نیست؛ بلکه اژدهایی دو سر است که زندگی مسافرانش را می‌بلعد. همان‌طور که از نام کتاب برمی‌آید بیروت ۷۵، شرح زندگی مردم بیروت در دهه‌ هفتاد میلادی است و داستان از سال ۱۹۷۵ همزمان با آغاز جنگ داخلی لبنان که پانزده سال طول کشیده، آغاز می‌شود. به همین سبب برخی این کتاب را به نوعی پیش‌بینی این جنگ می‌دانند. از همین حیث است که بیروت ۷۵، غاده السمان را به شخصیتی ویژه در ادبیات عرب تبدیل می‌کند.

اگرچه داستان، زندگی پنج نفر در بیروت سال ۱۹۷۵ را روایت می‌کند، ولی رمان حول دو شخصیت اصلی با نام فرح و یاسمینه شکل می‌گیرد. داستان با سفر این دو شخصیت اصلی از دمشق به سمت بیروت آغاز می‌شود و شخصیت‌های دیگری با نام‌های ابومصطفی، ابوملا و طعان در طول مسیر سفر با این دو نفر همراه خواهد شد. تفاوت یاسمینه و فرح با دیگر شخصیت‌های داستان در این است که این دو هیچ تصوری از بیروت ندارند و این شهر را چون آرمان‌شهری می‌دانند که قرار است، زندگی و خوشبختی را در آن جست‌وجو کنند. اما در ادامه داستان همه شخصیت متوجه می‌شوند که بیروت با همه ساکنانش مهربان نیست.

«ابومصطفا» ماهیگیریست که به سختی خرج خانواده پرجمعیت خود را می‌دهد. او روز‌بروز ناتوان‌تر می‌شود و تلاش می‌کند پسرش را جایگزین خود کند. «ابوملا» کارگری ساده حفر و کشف اشیای تاریخ است که او نیز به زحمت هزینه خانواده خود را تهیه می‌کند. او از شدت فقر به اجبار دو دخترش  را برای کار به خانه ثروتمندان می‌فرستد و از این بابت به شدت عصبانی و نارحت است. «طعان» نیز دیگر شخصیت بیروت ۷۵ اگرچه در خارج درس خوانده اما ناخواسته درگیر دعوای‌های قبیله‌ای می‌شود. او برای حفظ جان‌اش مجبور است مخفیانه زندگی کند و این زندگی پر اضطراب سرنوشت او را به کل تغییر می‌دهد.

سوال اساسی داستان اینجاست که چطور لبنان و به ویژه بیروت که کعبه‌ آمال مردمان سرزمین‌های همسایه بوده به صحنه‌ نبرد جنگ داخلی تبدیل می‌شود؟ سوالی که به خوبی غاده‌ السمان در کتابش به آن پاسخ می‌دهد. تصویر بیروت از دور جذاب و فریب دهنده است اما هنگامی که وارد آن شوید با جامعه‌ای پر از تضاد رو‌برو خواهید شد. بیروت چون اکثرا شهرهای نومدرن خاورمیانه در دهه شصت و هفتاد میلادی، پس از پشت سر گذاشتن مدرنیزاسیون به سبک زندگی غربی گرایش پیدا کرده‌ است.  این در حالی است که چنین جوامعی که همچنان درگیر سنت و باورهای مذهبی‌اند، نه تنها باورهای سنتی و مذهبی کنار گذاشته نشده بلکه تضاد جدی‌تری را با سبک زندگی و نحوه مدیریت سیاسی و اقتصادی حاکم بر کشور ایجاد کرده است. تضادها سرانجام منجر به جنگ داخلی خونین در لبنان می‌شود که برای همیشه چهره این کشور و به ویژه بیروت را تغییر می‌دهد.

رمان بیروت ۷۵ ذاتا رمانی سیاسی و اجتماعی است و از این حیث به نوعی سند تاریخی نیز محسوب می‌شود. اما فارغ از سندیت، نثر روان و شیوای غاده السمان این اثر را گیرا می‌کند. نجوای درون شخصیت‌های داستان از بخش‌های خواندنی رمان بیروت ۷۵ است که به نظر می‌رسد از ذوق شاعرانه‌ی غاده السمان نشات گرفته است. البته نثر مترجم این اثر سمیه آقاجانی نیز در خواندنی شدن کتاب تاثیر بسزایی داشته است.

دیدگاه‌ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *