بررسی واقعه‌ای تاریخی
فاطمه صادقی در کتاب «کشف حجاب» تاثیر اجتماعی این رویداد تاریخی را بررسی کرده است

واقعه‌ کشف حجاب در کنار وقایعی چون انقلاب مشروطه، کودتای ۲۸ مرداد، انقلاب اسلامی، جنگ ۸ساله ایران و عراق از مهمترین اتفاقات تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران است. اهمیت این وقایع به این سبب است که تاثیر این رخدادها تا امروز ادامه داشته و همچنان بر زندگی حال مردم نیز تاثیرگذار است. به طوری که فاطمه صادقی نویسنده کتاب «کشف حجاب» معتقد است که کشف حجاب برای همیشه زندگی زن ایرانی را نیز دگرگون کرد. به همین دلیل است که با گذشت ۸۰ سال از این واقعه هنوز از آن صحبت می شود و کتاب‌ها و مقالاتی درباره‌ آن نیز نگاشته می‌شود.

کتاب کشف حجاب (بازخوانی یک مداخله‌ی مدرن) نگاهی تاریخ نگارانه به این رخداد است. اما نه تاریخ نگاری کلاسیک که صرفا به شرح این واقعه بپردازد بلکه تاکید آن بر تاریخ اجتماعی است یعنی نویسنده سعی کرده است ابتدا ریشه‌های اجتماعی و سیاسی این واقعه را بررسی کند و سپس به تاثیر این رخداد بر زندگی مردم و به ویژه زنان بپردازد.

فاطمه صادقی در این کتاب ابتدا نشان می‌دهد که رضاشاه چگونه به قدرت رسید و چگونه شرایط بحرانی کشور در سال‌های پایانی حکومت قاجار سبب شد او به مشروعیت اضطراری دست پیدا کند. اگرچه او با کودتای نظامی به قدرت رسید و ۵ سال بعد با اعلام سرنگونی حکومت قاجار شاه ایران شد و سلسله پهلوی را بنیان گذاشت. ولی اوضاع نابه سامان کشور در نهایت موجب شد مردم و گروه‌های سیاسی و روشنفکران برای بهبود اوضاع مملکت از او حمایت کنند و رضاه شاه نیز با اقداماتی سعی کرد سر و سامانی به کشور بدهد اما اجرای سیاست‌هایی مثل کشف حجاب و با این تفکر که جامعه ایران را مدرن کند در نهایت به گسست حکومت با مردم و گروه‌های سیاسی و روشنفکران منجر شد.

فاطمه صادقی در ادامه‌ کتاب نحوه‌ اجرای سیاست کشف حجاب را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که خود رضاه شاه در اجرای این سیاست دچار تردیدهایی بوده و در نهایت با اصرار افرادی چون تیمورتاش وزیر دربار و علی اکبر سیاسی وزیر معارف تن به اجرای این کار می‌دهد. و سرانجام در ۱۷ دی ماه سال ۱۳۱۴ رضاشاه به همراه همسرش عصمت تاج الملوک و دخترانش شمس و اشرف پهلوی که بی‌حجاب بودند برای اعطای دیپلم به دختران به دانشسرای عالی می‌روند و در آنجا با ایراد نطقی این قانون را اجرایی می‌کند. قانونی که سرانجام پس از سقوط رضاشاه در شهریور سال ۱۳۲۰ عملا کنار گذاشته شد.

در مهمترین بخش کتاب فاطمه صادقی به مطالعه‌ این نکته می‌پردازد که با حکومت‌مند شدن زندگی زنان به واسطه اجرای سیاست کشف حجاب عملا عاملیت و مبارزه زنان برای تغییر در پوشش که پیش از اجرای سیاست کشف حجاب منوط بود به حذف حجاب صورت و برداشتن روبنده عملا از بین رفت و زندگی زنان را برای همیشه تغییر داد. او نشان می‌دهد که سیاست‌های رضاشاه برای حکومت‌مند کردن مردم به ویژه زنان که پیش از کشف حجاب مربوط می‌شد به مسئله ی ازدواج زنان ایرانی با اتباع بیگانه و نیز اعطای تذکره (گذرنامه) به زنان نه تنها به آزادی و مدرن شدن زنان منجر نشد بلکه باعث تثبیت پدرسالاری و قیمومیت مردان نسبت به زنان شد. و نتیجه کشف حجاب نیز خانه نشینی زنان و حذف شدن آنها از جامعه بود.

در ادامه کتاب نویسنده تاثیر اجرای این سیاست در کشور ترکیه و آسیای‌میانه بر رضاشاه و چگونگی مقابله‌ زنان با این سیاست را شرح می‌دهد و پس از آن نگاه غربی‌ها به این رخداد را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که بر خلاف انتظار رضاشاه این اقدام مورد پسند غربی‌ها قرا نمی‌گیرد. بعد از آن فاطمه صادقی نقش تکنولوژی را که در آن زمان عکاسی نماد آن بوده است در پیشبرد این سیاست بررسی می‌کند و معتقد است تاریخ کشف حجاب از تاریخ عکاسی ناگسستنی است. نویسنده در پایان بر این نکته تاکید دارد که «این واقعه به مثابه بزرگترین مداخله دولت پهلوی برای شکل دادن به انسان ایرانی ترازِ نو هم زن و هم مرد اقدامی مداخله گرانه بود اما دولت بنا داشت آن را هم چون دیگر اقدامات اجتناب ناپذیر جلوه دهد».

نوید عابدین‌پور ۱۷ اسفند ۹۶ پیشنهاد قفسه

دیدگاه‌ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *